Een onderwijzeres op een basisschool vertelde me laatst dat er iets revolutionairs had plaatsgevonden op haar school. De leerkrachten hadden voor het eerst samen op een kritische manier elkaars Citoresultaten besproken.
Was dat nou zo bijzonder? Ja. Pijnlijk ook. Want bij één leerkracht lieten de cijfers op het gebied van begrijpend lezen een flinke dip zien. Toch was iedereen uiteindelijk blij met de gezamenlijke bespreking, inclusief de juf met de slechte resultaten. De bespreking leverde namelijk ook iets op. Er is nu een stappenplan voor begrijpend lezen, dat door de hele school gebruikt wordt. “Vroeger was het ondenkbaar dat we de Citoresultaten op deze manier gezamenlijk zouden bekijken”, zei de onderwijzeres. “Nu durven we kritisch te kijken naar ons eigen handelen en open te voor andere kennis. Daar leren we enorm van.’
Zoals in zoveel organisaties heerst op scholen een afrekencultuur. Als er fouten gemaakt worden, krijg je kritiek. Een nog grotere fout levert een woedende brief op of je vliegt de laan uit. Dat is heel resultaatgericht, maar je leert er niks van. Terwijl het veel vruchtbaarder is om te onderzoeken waar minder goede resultaten precies vandaan komen en daar dan je voordeel mee te doen.
Een ondernemer, die in zijn leven tal van bedrijven had opgezet, verwoordde het zo: “Ik heb het meest geleerd van de bedrijven die mislukten. Want als een bedrijf een succes is, weet je nog steeds niet waar het precies aan ligt dat het goed gaat.”
In iedere organisatie zouden mensen daarom meer met elkaar moeten praten over de dingen die mis gaan. Niet alleen de grote fouten met ernstige gevolgen, maar ook kleine fouten. Vergelijkbare fouten zijn namelijk vaak al eerder opgetreden, maar dan zonder grote gevolgen. En zonder dat ervan geleerd is.
Door dingen uit te proberen en dus ook fouten te maken, word je veel inventiever. Je past je beter aan veranderende omstandigheden aan. Dus maak gerust fouten. Zonder fouten of mislukkingen komen er ook geen nieuwe uitvindingen. En wees het liefst ook de eerste die blundert. Alexander Fleming (de ontdekker van de penicilline), farmaceut Pfizer (Viagra), Columbus (de ontdekking van Amerika) en Levi’s (spijkerbroek) gingen je voor.
